« De echte meerwaarde is je menselijke gevoel », Sylvain Gondinet

Hij groeide op in Mantes-la-Jolie, leerde al heel jong piano spelen en ontdekte Pink Floyd op zijn twaalfde, dankzij zijn vader. Sylvain Gondinet wilde geluidstechnicus worden. Zijn ouders stuurden hem richting de wetenschap: voorbereidend wiskundejaar en wiskundespecialisatie in Dijon, daarna drie jaar aan een technische hogeschool in Saint-Étienne, de stad waar hij nu werkt.

Met zijn diploma op zak maakte hij een ommezwaai. Vijf jaar zelfstandig als ingé son: studio, regie, tournees, front of house, monitors. Tegelijkertijd deed hij studio-ontwerp en optimaliseerde hij luidsprekersystemen voor wie hem belde. Vijf jaar geleden zocht Focal een productmanager. Hij werd Product Manager Monitoring van het merk uit Saint-Étienne, op het snijvlak tussen studio-geluidstechnici en de R&D die luidsprekers, filters en elektronica ontwikkelt.

Er valt één woord vaak bij hem: compromis. Sylvain legt uit hoe bèta-tests beslissen wanneer een compacte luidspreker een deel van zijn bas moet opgeven, en waarom een monitor die "de waarheid zou vertellen" een ideaal blijft. Hij schetst de professionele lijn van Focal, van een eerste model van 4 000 euro tot de Trio6 die José Rios van de Free Nationals gebruikt, vertelt over de Utopia Main die in de Victor Studio in Tokio staat, en zegt wat hij aan AI overlaat in een vak waar je uiteindelijk moet luisteren.

Sylvain Gondinet - Productmanager monitoring bij Focal

Het interview Tales

Zover je je kunt herinneren, wat is je eerste muzikale herinnering?

Er zijn er twee, en ik kan niet zeggen welke eerder was. De eerste is een vage sensatie: ik ben bij mijn ouders, mijn vader luistert veel naar ABBA, en het is The Winner Takes It All. Ik moet echt klein geweest zijn, ik herinner me alleen het huis, het licht, die muziek die speelt. Toen ik het veel later weer hoorde, overviel het me: ik dacht, ik heb dit als klein kind gehoord, dat is zeker.

De echte sterke herinnering was toen ik ongeveer twaalf was, nog steeds met mijn vader. Hij liet me Pink Floyd horen, sorry, iedereen zegt Pink Floyd. En nee, het was niet The Dark Side of the Moon, het was Take It Back van The Division Bell, want ik ben toch iets jonger. Ik weet nog precies waar ik was, op de centimeter nauwkeurig. Ik denk dat mijn leven anders was gelopen zonder dat nummer op dat moment.

Ben je opgegroeid in een muzikale familie?

Nee, geen muzikale ouders, en dat verberg ik ook niet. Maar ik luisterde de hele tijd naar muziek, en ik speelde ook: ik heb al heel jong piano geleerd. Ik had vrij snel een klik, ik wilde het instrument leren, de gitaar. Als kind had ik me voorgenomen om saxofoon te leren, maar toen zei iemand dat ik astmatisch was, dus niet het makkelijkste. Maar ik heb er altijd een klik mee gehad. Altijd, altijd, altijd.

Dus je instap in geluid ging via muziek, niet via akoestiek.

Ik wilde geluidstechnicus worden, maar het was een mix van beide, want ik heb een technische opleiding gevolgd. In wezen was er altijd die passie voor muziek. Film, audiovisueel, dat interesseert me ook, maar de ingang was altijd audio, en het medium waar audio het belangrijkst is, is muziek.

"Een soort puberteitscrisis, maar op mijn 22e"

Kun je de grote hoofdstukken van je loopbaan samenvatten?

Middelbare school, zoals iedereen. Ik kom uit Mantes-la-Jolie, helemaal niet uit Saint-Étienne waar Focal zit. Ik wilde geluidstechnicus worden, maar ik was goed in natuurkunde en wiskunde, en mijn ouders duwden me richting de wetenschap, wat ik ook leuk vond. Voorbereidend wiskundejaar, wiskundespecialisatie in Dijon, waar familie woont, daarna technische hogeschool in Saint-Étienne, drie jaar. Grappig: dat was mijn aankomst in Saint-Étienne, waar Focal nu zit.

En ik wilde zo graag van mijn passie leven dat gewoon ingenieur zijn, in welk vakgebied dan ook, me niet interesseerde. Ik kreeg een soort puberteitscrisis, maar dan op mijn 22e. Zodra ik mijn diploma had, begon ik voor mezelf: ingé son, wat regie, wat front of house, ik leerde het praktische van live-geluid, en ik deed veel studio. Vijf jaar als ingé son, studio, regie, tournees, front of house, monitors.

Tegelijkertijd deed ik met die technische achtergrond studio-ontwerp: ik ging bij mensen langs om hun luidsprekersysteem te optimaliseren. En omdat ik via live veel mensen ontmoette, voedde dat beide activiteiten. Daarna zocht Focal een productmanager. Dat was perfect: ik had zowel de technische kennis van wat een luidspreker precies is, de speaker, het filter, de elektronica, als een soort passie voor de studiowereld.

En toen kwam je bij Focal.

Ja, vijf jaar geleden.

Wat is je taak daar, concreet?

Op papier Product Manager Monitoring. In werkelijkheid zijn studio-luidsprekers bij Focal technische producten maar ook muziekinstrumenten. En de productmanager is de interne klant. Het is grappig, we vallen onder marketing, maar ik sla de brug tussen wat de geluidstechnici in de studio verwachten en wat de ingenieurs, elektronici en akoestici van de R&D ontwikkelen. Ik kan zeggen dat het goed klinkt, dat is niet zo best, en zelfs vooraf: morgen zou je aan zo'n luidspreker moeten denken. De R&D werkt met een programma van eisen, maar er moet wel iemand zijn die dat programma van eisen opstelt. Dat is het vak.

Leiden dus.

Leiden, ja. Het is een hybride vak, half technisch, half gevoel. Omdat we muziekinstrumenten maken, is het niet zwart-wit, het is geen vaatwasser met een looptijd en een droogtijd. Je bent verplicht de producten dagelijks te testen: we hebben de midrange veranderd, dat ook, je moet het met mensen beluisteren om je gevoel te geven. En dat doe ik veel met andere geluidstechnici in het veld, wat mijn smaak wat verspreidt. Want dat is ook het probleem.

„Het dagelijkse werk is compromissen sluiten”

Monitoring was historisch gezien voorbehouden aan studio's. Vandaag varieert het van home studio tot high-end. Hoe houd je dat in balans?

Alpha test, bèta test. Het klinkt heel videogame-achtig, maar het bestaat overal: in de voedingsindustrie maak je een chocoladereep, je neemt een groep mensen en laat ze proeven. Het is hetzelfde, behalve dat de reep groter of kleiner kan zijn, en dat je er twee nodig hebt, of veel meer als je een Atmos-systeem bouwt. Mijn taak is mijn verwachtingen aan te passen aan de doelgroep. In de studio zoeken we compactheid, en dat is soms moeilijker dan grote luidsprekers: een luidspreker maken die niet trilt maar wel veel bas heeft in een klein volume, is supermoeilijk. En er is de prijs, je wilt niets onbetaalbaars maken. Dus je weet dat je compromissen sluit, dat is het dagelijkse werk: hier laten we een waanzinnige basuitbreiding achterwege omdat het een hele kleine luidspreker is, en op een gegeven moment moet hij uitkomen. Wat je helpt te zeggen dat het goed is, is de bèta test.

Focal wilde altijd al met al die mensen praten, of is het een merk dat zijn assortiment heeft uitgebreid?

De geschiedenis van Focal loopt sinds 1979, om het kort te houden. Jacques Mahul richt het bedrijf op, een audioliefhebber, een zeer technische akoesticus, gepassioneerd door luidsprekers voor thuis en hi-fi. Zijn merk heette aanvankelijk JMlab, en zijn uitgangspunt was: als ik een goede luidspreker wil, heb ik goede drivers nodig. Vandaag is Focal een van de weinige merken ter wereld in monitoring die hun eigen drivers maken. Dat zit in het DNA. De naam Focal kwam erbij toen iemand voor car audio bij het bedrijf kwam, en de twee merken fuseerden rond 2000.

De professionele lijn begon rond 2002, omdat Jacques Mahul al drivers verkocht aan andere monitoringmerken zoals KRK, en we alles zelf konden doen. Vreemd genoeg begonnen we aan de top van de studio: in 2002 was muziek op een piek van winstgevendheid. Een luidspreker van 4.000 euro, digitaal, ultra-avant-garde voor die tijd. Volledige flop, niet stabiel. In 2005 begrepen we dat het betaalbaarder en compacter moest, dat werd de Solo6. En rond 2008, met de CMS-lijn, zagen we waar muziek naartoe ging: de home studio. Tussen 2010 en 2020 was dat de markt die ons het meest interesseerde.

Een wat metafysische vraag: hoe ontwerp je een product waarvan de kwaliteit is niets toe te voegen?

Het makkelijke deel is dat fysiek iets toevoegen vervorming heet. Een luidspreker waar je een sinus van 1 kHz in stuurt en dezelfde sinus eruit krijgt, zonder extra harmonischen, heeft een lage THD, een lage Rub & Buzz. Je verlaagt alle ongewenste geluiden, je werkt aan de timing zodat het membraan stijf blijft en er geen nasleep is. Dat is goed te optimaliseren. Het probleem is dat mensen ook een frequentierespons willen die breed is, dus het zijn altijd compromissen. En hier raak je het metafysische: de waarheid zeggen is een ideaal, dat kun je niet bereiken. Als het bestond, zouden alle monitorluidsprekers hetzelfde klinken en zouden mensen alleen de goedkoopste kopen. Maar bij gelijke prijs klinken ze anders. Zelfs in de natuurkunde zijn we daar nog niet. Dus uiteindelijk moet je luisteren.

„Het Franse team dat naar de VS gaat”

Jullie hebben de Utopia Main tot in Tokio gebracht. Wat doet dat, als je in Saint-Étienne bent?

De luidspreker kwam een jaar geleden uit, we hebben hem op veel plekken geïnstalleerd, tot in Tokio, met een evenement in de Victor Studio vorig jaar. In Saint-Étienne zijn en ineens in Japan zijn, dat is om van te huilen. Bovendien is er daar een echte audio-cultuur: onze akoestisch verantwoordelijke, die veel van onze drivers heeft ontwikkeld, is Japans, hij werkte bij TAD. Met een nieuwe aanpak komen, nieuwe luidsprekers, een nieuwe midrange, en zien dat mensen aan de andere kant van de wereld gepassioneerd zijn door wat je vertelt, is ongelooflijk. Dan denk je dat we op het gebied van monitoring en hi-fi een beetje Frankrijk vertegenwoordigen, zonder dat we onszelf groter maken dan we zijn. Het Franse team dat naar de Verenigde Staten gaat.

En een wereldwijde referentie zijn in zo'n niche?

Het is erg bevredigend: je bent trots om de luidspreker te presenteren waar je dag en nacht aan hebt gewerkt. En het is veel druk, omdat het een niche is en er altijd veel nieuwigheden uitkomen. Bovendien raakt het mensen: je doel is om een zwarte doos bij iemand neer te zetten zodat diegene iets voelt. Je moet ook accepteren dat sommigen gewoon niet zullen houden van wat je aanbiedt. Dus het is niet alleen trots, je moet op de hoogte blijven van wat concurrenten aan de andere kant van de wereld doen. Het is een roeping, het doe je niet zomaar even.

In de Verenigde Staten, in Azië, weten ze waar Saint-Étienne op de kaart ligt?

Nee. Er is zelfs een verhaal: we werken met een dochteronderneming in Canada voor de distributie in Noord-Amerika, en Amerikanen dachten dat Focal Canadees was omdat ze de facturen zagen. Omdat daar ook Frans wordt gesproken, kon dat nog door de beugel. Saint-Étienne, laten we eerlijk zijn, nee. Als we het verhaal vertellen plaatsen we de stad, maar de meeste mensen zien vooral de Franse kant.

En voel je de Focal-aura als je reist?

Helemaal, want het is een merk dat op zoveel manieren muziek luisteren raakt: van studio tot auto, van draagbare koptelefoon tot huiskamerluidspreker, tot home cinema. We proberen iedereen te bereiken die gevoelig is voor muziek, dat geeft een waanzinnige aura. Het is niet makkelijk, we zijn geen enorm bedrijf en we positioneren ons soms tegenover Apple, tegenover heel grote merken puur voor consumenten. Maar we hebben altijd gezegd dat we er zijn voor mensen voor wie muziek belangrijk is, voor wie het een drager van emotie is. Ze verwachten een Focal-geluid, en trouwens ook een Naim-geluid, al tien jaar. Het is belangrijk, in deze wereld, dat mensen een geluidskenmerk herkennen.

"Het belangrijkste is het kleine deuntje"

Je breekt je hoofd over goed geluid terwijl de meeste mensen naar MP3 en gecomprimeerde streaming luisteren. Hoe ervaar je dat?

Wij zijn er niet voor consumptie, maar zodat iemand gaat zitten, zijn ogen sluit en zich erin onderdompelt. Dus het is niet moeilijk om mee om te gaan, en ik vind het zelfs geweldig dat muziek zo toegankelijk is geworden. MP3 is geen ramp: muzikanten zijn begonnen met slechte luidsprekers, slechte koptelefoons, en hebben toch hun oor ontwikkeld. Als ik je La Mer fluit, herken je het, het is het thema, het ritme, het belangrijkste. Wij bieden bijna de laatste laag, maar het essentiële is het kleine deuntje.

Hetzelfde geldt voor sampling vóór de jaren 2000: die mensen konden niets maken zonder samplers. Ik ben er meer van overtuigd dat iedereen toegang moet hebben tot elk middel om muziek te maken. Daarna laat een bedrijf zijn waarden zien: op hi-fi, met Naim en de streamers, hebben we Spotify alleen in lossless geïntegreerd, of Qobuz. Liever diensten in hoge resolutie. En ik vind dat lage resolutie een behoefte heeft gecreëerd: mensen dachten, wacht eens, we kunnen iets in hoge resolutie luisteren. Het is geen strijd, het is een bewustwording.

AI komt met kracht binnen. Wat betekent dat in jouw vak?

Ik zou mijn telefoon als dictafoon kunnen gebruiken en ChatGPT kunnen vragen wat hij vindt van het geluid van deze luidspreker. Ik zou niet gerust zijn, en ik weet dat dat niet zal gebeuren. Het is alsof je iemand die bij Fender werkt vraagt of ChatGPT ooit kan zeggen, als hij de gitaar oppakt, of die goed klinkt. Iemand moet het oppakken en voelen. Over mijn vakgebied maak ik me geen zorgen. Integendeel, het maakt veel dingen makkelijker, het vat vergaderingen samen, we gebruiken Copilot.

En bij het ontwerpen?

Het kan helpen om iets sneller te tekenen. Ik ben een heel slechte tekenaar, dus om te laten zien dat ik me een luidspreker zo voorstel, is het handig. Maar we gebruiken het vooral voor kantoortoepassingen.

Niet voor engineering-berekeningen?

Nee, want op een gegeven moment moet je een prototype in elkaar zetten en testen. Ingenieurs gebruiken veel COMSOL voor luidspreker-simulatie, elektro-akoestiek, mechanica. AI helpt bij het debuggen van COMSOL, maar het is niet krachtig genoeg om een simulatie te draaien. Voor applicaties, alles wat software betreft bij Naim, helpt het natuurlijk wel met coderen.

Carte blanche: morgen rust je de studio van je keuze uit, in het land van je keuze.

Er zijn er te veel, ik kan niet kiezen, ik hou van alles. Ik zou Abbey Road kunnen zeggen, want mijn favoriete album is The Dark Side of the Moon, maar eigenlijk elke studio, zelfs de kleinste. Niet zo lang geleden heeft José Rios, producer en gitarist van de Free Nationals, die wat voor Bruno Mars heeft gedaan en veel productie op Malibu van Anderson .Paak, Trio6 gepakt en hij is er dol op, hij wilde zelfs een video maken die we op onze YouTube hebben gezet. Dat gevoel dat die kerel de luidspreker heeft gepakt waar we jaren aan hebben gewerkt, die ik op mijn rug heb meegesleept om te laten testen, en dat hij aan de andere kant van de wereld 's ochtends opstaat met de drang om muziek te maken op die luidspreker. Laat maar, ik kan gelukkig sterven. Dus allemaal, er is niet één studio.

Een tip voor een jonge ingenieur die van muziek houdt?

Met alle AI-modellen brengen algemene kennis je niet veel meer: als je niet kritisch bent over wat een AI je voorschotelt, is het moeilijk om een standpunt in te nemen. De echte meerwaarde is je menselijke gevoel. Ga naar buiten, blijf niet thuis. Je kunt dingen prompten, maar nieuwsgierigheid betekent dat je naar studio's gaat, met mensen praat. Dat heeft altijd waarde, het geeft je afstand en een echte menselijke toets, gebaseerd op wat je weet over mensen, wat ze zoeken in een luidspreker. Blijf nieuwsgierig en aarzel niet om te reizen.