Je hele leven als muzikant verloopt via een uiterst krachtig instrument dat velen van ons toch niet zo goed kennen: het oor!
Een beter begrip van de basisprincipes van de fysica achter geluid is een waardevol wapen voor wie zijn leven wijdt aan spelen en luisteren.
De meeteenheid voor de toonhoogte is de hertz (Hz).
Één hertz komt overeen met één luchttrilling per seconde, en dit aantal trillingen bepaalt rechtstreeks wat onze hersenen waarnemen als een noot.
Hoe hoger de waarde in Hz, hoe hoger de toon.
Het menselijk oor vangt bij de geboorte geluiden op tussen 20Hz en 20kHz, maar geleidelijk gaan de extremen achteruit met de leeftijd, en geluidsbelasting (feedback, zeer hard concert) kan “gaten” veroorzaken op een bepaalde frequentie.
Ter vergelijking: het oor van een hond hoort geluiden tot 45kHz, waardoor ze ultrasone fluitjes horen die wij helemaal niet waarnemen.
Vamos a la playa
We verdelen de frequentiebanden als volgt:
- onder 20Hz: infrasoon,
- tussen 20 en 200 Hz: bassen,
- tussen 200Hz en 2kHz: midden,
- tussen 2kHz en 20kHz: hoog,
- boven 20kHz: ultrasoon.
Dit zijn natuurlijk zeer brede aanduidingen en vaak wordt er fijner onderscheid gemaakt tussen hoog midden en laag midden, maar deze vijf banden (waarvan drie hoorbaar voor mensen) zijn voldoende om je een beeld te vormen van de plaatsing van geluiden op de frequentieschaal.
Om de octaaf hoger van een frequentie te krijgen, vermenigvuldig je de waarde met 2.
Voor het octaaf lager deel je door 2.
Mijn grote piano
Elk instrument heeft een toonomvang die overeenkomt met frequenties, bijvoorbeeld van 27,5Hz voor de eerste toets van een piano tot 4186Hz voor de 88e.
Tussen die twee kennen alle muzikanten de waarde van de A van het derde octaaf: dat is het beroemde A 440, gelegen op 440Hz.
Natuurlijk geeft deze waarde alleen de grondtoon weer, want er worden veel harmonieën toegevoegd aan deze noot om het karakteristieke geluid van elk instrument te vormen.
Daarom klinkt hetzelfde A van het derde octaaf niet hetzelfde op een piano en een gitaar, of zelfs op twee piano’s.
Aanpasbaar
En hier wordt het allemaal heel praktisch: twee instrumenten die dezelfde noot spelen hebben een rijkere harmonische inhoud in hoog of laag.
Neem bijvoorbeeld een Gibson Les Paul, die zal meer harmonischen in het laag hebben dan een Fender Telecaster wanneer ze dezelfde noot spelen.
Op dezelfde manier heeft een Hofner “violin” bas een hoger geluid dan een Fender Precision.
Als je een instrument zoekt voor je band, moet je het dus kiezen op basis van de andere.
Als je bijvoorbeeld een 8-snarige gitaar hebt die goed in het laag uitsteekt, moet je bassist een plek vinden in een hogere frequentie dan normaal, bijvoorbeeld met een Ibanez.
In een mix zijn frequenties je beste bondgenoten.
Er zijn maar twee variabelen van geluid: de frequentie en de geluidsdruk (gemeten in decibel).
Daarom, als je een instrument in een mix wilt laten opvallen, is het beter om een weinig bezette frequentie te versterken dan het volume van het spoor te verhogen, met het risico op een onverstaanbare geluidsbrij.
Jullie aan zet!
Dit artikel geeft natuurlijk slechts een elementaire versie van het fysieke aspect van onze passie, maar het bewust zijn van deze begrippen zal je ongetwijfeld helpen tijdens je muzikale leven.
Aarzel niet om je toevoegingen of opmerkingen te plaatsen in de sectie “reacties”, en vooral veel plezier!
