Top 5 van de meest gezochte vintage synthesizers

Uitgebracht in 1977, wordt de Yamaha CS-80 vaak beschouwd als de grootste polyfone analoge synthesizer ooit gemaakt. Acht stemmen polyfonie, twee onafhankelijke synthese-lagen per stem, een polyfone aftertouch (zeldzaam toen en nu), een semi-gewogen 61-toetsen klavier en een ribbon controller: de specificaties zijn indrukwekkend.

Maar wat de CS-80 echt uniek maakt, is zijn expressiviteit. Elke toets reageert individueel op druk, waardoor je het geluid per noot kunt moduleren. Het resultaat: fenomenale koperblazerslagen en organische texturen die nergens anders zo trouw te reproduceren zijn. De natuurlijke ontstemming tussen de stemmen geeft die karakteristieke dikte, een soort levend analoog koor.

Vangelis maakte de CS-80 zijn handelsmerk, vooral op de soundtracks van Blade Runner en Chariots of Fire. Toto gebruikte hem ook op Africa. Probleem: het apparaat weegt meer dan 100 kg, is lastig te stemmen en heeft geen originele MIDI. Op de tweedehandsmarkt kan een exemplaar in goede staat meer dan 40.000 € kosten.

Gelanceerd in 1981, is de Roland Jupiter-8 — bijgenaamd JP-8 — de polyfone synthesizer die het geluid van de jaren 80 definieerde. Acht stemmen, zestien analoge oscillatoren, een uiterst muzikaal resonant filter en een geheugen voor 64 patches: destijds de droom van elke professionele toetsenist.

Wat de Jupiter-8 onderscheidt, is de warmte van zijn oscillatoren gecombineerd met een ingebouwde chorus die de lagen bijna magisch verdikt. De pads van de JP-8 zijn een absolute referentie. Howard Jones, Duran Duran, Tangerine Dream, Jean-Michel Jarre… de lijst van artiesten die hem omarmden is een wie-is-wie van synthpop en elektronische muziek.

Een originele Jupiter-8 in goede staat wordt verhandeld tussen 15.000 en 25.000 €. Gelukkig heeft Roland de modellering van de JP-8 geïntegreerd in zijn huidige lijn via de ZEN-Core technologie. De Roland Jupiter-X is de directe erfgenaam, met de gemodelleerde geluiden van de Jupiter-8 binnen handbereik.

Je kunt niet over vintage synths praten zonder de pionier te noemen. De Moog Minimoog Model D, geïntroduceerd in 1970, is de meest iconische synthesizer uit de geschiedenis. Drie analoge oscillatoren, een mixer die karaktervol kan verzadigen en het legendarische 24 dB/octave ladder low-pass filter: dat filter is hét Moog-geluid.

De Minimoog is monofonisch — één noot tegelijk — maar wat voor een noot! Van diepe bassen die de muren doen trillen tot dikke, scherpe leads, elk geluid heeft een bijna tastbare fysieke aanwezigheid. Keith Emerson, Rick Wakeman, Herbie Hancock… zij hebben allemaal bijgedragen aan zijn legende.

Goed nieuws: Moog heeft het Model D in 2022 heruitgebracht met een dedicated LFO, velocity, aftertouch en MIDI. De Minimoog Model D editie 2022 is verkrijgbaar bij Woodbrass. En als je budget krapper is, biedt de Moog lijn toegankelijke alternatieven zoals de Minitaur of de Mavis.

In 1978 presenteerde Dave Smith de Sequential Prophet-5 en veranderde de wereld van synthesizers voorgoed. Voor het eerst bood een polyfone analoge synthesizer programmeerbaar geheugen: je maakt een geluid, slaat het op en roept het weer op. Voor de Prophet-5 moest elke patch handmatig worden herbouwd — een gedoe die toetsenisten uit die tijd nooit zullen vergeten.

Vijf stemmen polyfonie, twee VCO’s per stem, een resonerend low-pass filter met een herkenbare klank: de Prophet-5 definieerde het geluid van het einde van de jaren 70. Je hoort hem bij Phil Collins, Talking Heads, ABBA en Radiohead. Zijn eenvoudige maar doeltreffende architectuur maakt het een instrument waarbij elke knop een directe muzikale impact heeft.

Het origineel bestaat in drie revisies, elk met een ander klankkarakter. Sequential heeft de productie herstart met de Prophet-5 Rev 4, die beide originele filtertypes (Curtis en Rossum) bevat en een “Vintage” knop om de imperfecties van de eerste modellen terug te brengen.

We verlaten het terrein van de “klassieke” synths voor pure experimentatie. De EMS Synthi AKS, geproduceerd vanaf 1972 door Electronic Music Studios in Londen, is een modulaire analoge synthesizer samengeperst in een James Bond-achtige koffer. Drie oscillatoren, een filter, een ringmodulator, een veerreverb en een patchmatrix met pinnen in plaats van traditionele kabels: alles past in een attachékoffer.

Afgeleid van de beroemde VCS3 (de eerste draagbare synthesizer die in 1969 op de markt kwam), voegt de Synthi AKS een capacitief membraantoetsenbord en een 256-stappen sequencer toe in het deksel. Niet bespeelbaar in pianistische zin, maar een geweldig hulpmiddel om experimentele sequenties en texturen te triggeren.

Pink Floyd gebruikte hem op The Dark Side of the Moon — het nummer On The Run werd opgenomen met een Synthi AKS, zoals Alan Parsons onthulde. Brian Eno maakte er zijn favoriete tool van voor geluidsbewerking bij Roxy Music. Tangerine Dream, Jean-Michel Jarre, King Crimson: allen verkenden zijn mogelijkheden. Een werkend exemplaar kan 30.000 tot 50.000 € kosten.