Betaal met iDEAL
- Jeff Porcaro (1954-1992) richtte Toto mede op en speelde op honderden albums, van Steely Dan tot Michael Jackson, via Pink Floyd en Dire Straits.
- Zijn half-time shuffle van « Rosanna », een mix van Bernard Purdie, John Bonham en Bo Diddley, blijft een van de meest bestudeerde grooves door drummers.
- Met Toto IV wint hij in 1983 zes Grammy Awards, waaronder opname van het jaar voor « Rosanna », en hij schreef mee aan « Africa », de enige nummer 1-hit van de groep in de Verenigde Staten.
- Zijn spel herken je aan de timing: een ademend tempo, nauwelijks aangeraakte ghost notes en een helder geluid, gedragen door Paiste-cymbalen die hij vanaf 1982 bespeelde.
Zet « Rosanna » van Toto, « Lowdown » van Boz Scaggs, « Mother » van Pink Floyd en een nummer van Thriller op dezelfde afspeellijst. Vier werelden, één paar handen achter de drums: die van Jeff Porcaro. De drummer van Toto bracht minder dan twintig jaar in de studio door, en die tijd was genoeg om zijn groove te leggen onder een groot deel van de Amerikaanse pop en rock, van eind jaren 70 tot begin jaren 90.
AllMusic beschouwt hem als waarschijnlijk de meest gewaardeerde studiodrummer uit de rock van die periode. Zijn signatuur hoor je in een ademend tempo, een snaredrum die fluistert tussen de slagen door, een shuffle die duizenden drummers sindsdien hebben ontleed. Hoe kwam een jongen uit de San Fernando-vallei zover?
Een zoon van een percussionist in de San Fernando-vallei
Jeffrey Thomas Porcaro wordt geboren op 1 april 1954 in Hartford, Connecticut. Zijn vader, Joe Porcaro, is studiomuzikant en gerespecteerd docent in Los Angeles: hij geeft zijn oudste zoon de eerste lessen. Het gezin vestigt zich in de San Fernando-vallei, en Jeff gaat op zevenjarige leeftijd achter een akoestische drumstel zitten. Daarna volgen lessen bij Bob Zimmitti en Richie Lepore.
Thuis wordt muziek in de familie gemaakt. Zijn twee jongere broers, Steve op keyboards en Mike op bas, zullen later bij Toto komen. Jeff wacht niet op zijn diploma: op zijn zeventiende verlaat hij de laatste klas van de middelbare school om Sonny & Cher op tournee te volgen, tot in Las Vegas.
Zijn voorbeelden uit die tijd zijn Jim Keltner en Jim Gordon, twee sessiedrummers die eerst voor het nummer spelen en daarna voor zichzelf. Die les verlaat hem nooit: dien het nummer, altijd, ook als je erachter moet verdwijnen.
Steely Dan en Boz Scaggs, de studioopleiding op twintigjarige leeftijd
In 1974 vragen Walter Becker en Donald Fagen hem voor Pretzel Logic. Hij speelt daarop « Night by Night » en deelt « Parker’s Band » met Jim Gordon, twee drummers op dezelfde opname. Steely Dan staat bekend als een perfectionistisch duo, dat takes blijft doen tot elke slag precies klopt, en de jonge Porcaro houdt het vol.
Het jaar erop speelt hij bijna de hele Katy Lied, het album dat hem in de Verenigde Staten bekend maakt. Hij is 21 en de producers in Los Angeles beginnen zijn naam te onthouden.
In 1976 verschijnt Silk Degrees van Boz Scaggs. « Lowdown » en « Lido Shuffle » draaien op de radio, en in de studio kruisen Jeff Porcaro, toetsenist David Paich, coauteur van die twee nummers, en bassist David Hungate elkaar. Ze gaan daarna mee op tournee met Scaggs. Die kern zal niet lang daarna een eigen band oprichten.
Toto, de studiomuzikantenband die alles won
Toto ontstaat in 1977 rond Jeff Porcaro, zijn broer Steve en twee jeugdvrienden, Steve Lukather en David Paich. Het eerste album komt uit in 1978. Tussen de albums van de groep door blijft de drummer van Toto sessiewerk doen en blijft hij voor anderen opnemen, in een tempo waar je van gaat dromen.
De piek komt met Toto IV, uitgebracht in maart 1982. « Rosanna » blijft vijf weken nummer 2 in de Billboard Hot 100, en « Africa », dat Jeff samen met Paich schreef, wordt de eerste en enige nummer 1-hit van de groep in de Verenigde Staten. Bij de Grammy Awards van 1983 wint het album zes prijzen, waaronder album van het jaar en opname van het jaar voor « Rosanna ».
Op « Africa » speelt zijn vader mee: Joe Porcaro bespeelt percussie en marimba, naast Lenny Castro op conga’s. Jeff staat op het creditslijstje voor drums en percussie op heel Toto IV.
De Rosanna shuffle, een groove uit drie ingrediënten
Een shuffle verdeelt elke tel in drieën (we spreken van een ternair ritme) en houdt alleen de eerste en derde deel, vandaar die wiegende bounce. De half-time verplaatst de backbeat, de snaredrumslag die normaal op tel 2 en 4 ligt, naar tel 3: het nummer lijkt half zo snel te gaan, zonder dat het tempo vertraagt.
Porcaro mengt er drie bronnen in. De Purdie shuffle, die Bernard Purdie speelt op « Home at Last » van Steely Dan. De groove van John Bonham op « Fool in the Rain » van Led Zeppelin. En de Bo Diddley beat, ingespeeld op de bassdrum. Tussen de hoofdslagen door strooit hij ghost notes, zo lichte slagen op de snaredrum dat je ze meer voelt dan hoort. Kort na het succes van het nummer legt hij alles uit in een educatieve Star Licks-video, die later op dvd is heruitgebracht.
Om de Rosanna shuffle te oefenen, begin je met de rechterhand alleen op de hi-hat, in trioolritme waarvan je alleen de eerste en derde noot speelt. Voeg daarna de snaredrum toe op tel 3, dan de bassdrum, en pas als laatste de ghost notes, zo zacht mogelijk. Eerst langzaam met de metronoom: de groove ontstaat uit regelmaat, de snelheid komt later.
Het Porcaro-geluid, van Paiste 2002 tot Signature
Jeff Porcaro wordt in april 1982 artiest van Paiste, het jaar van Toto IV. Het Zwitserse merk heeft zijn configuratie uit die tijd behouden: een 14 inch 2002 Heavy hi-hat, twee 19 inch 2002 crashes en een van 21 inch, een 22 inch 2002 ride en een 20 inch china. Het 2002-brons, een koper-tin legering genaamd CuSn8, begeleidt rock sinds de eerste jaren: helder, direct, gemaakt om boven de gitaren uit te komen.
De huidige versie van deze hi-hat gebruikt dezelfde CuSn8 legering en handmatige productie in Zwitserland. Het bereik wordt aangegeven als medium tot luid, met een snelle aanslag en scherpe frequenties die de puls duidelijk houden in een drukke mix.
Voor een shuffle gespeeld met de rechterhand komt elke achtste noot duidelijk naar voren, en de half-zware accenten markeren de openingen moeiteloos, zowel live als in de studio.
Pluspunten
- Snelle aanslag en zeer duidelijk in de mix
- Handgemaakt in Zwitserland
- Boven- en ondercymbal los verkrijgbaar
Minpunten
- Medium tot luid bereik, af te stemmen voor een zeer gedempte speelstijl
Wat betreft de drums wisselt Porcaro van Gretsch naar Yamaha en daarna Pearl. Hij heeft ook zijn eigen signature drumstok bij Regal Tip. Maar het is vooral aan de hi-hat dat je hem het snelst herkent: de rechterhand die de shuffle draagt, daar speelt het hele Porcaro-geluid.
In 1990 stapt hij over op de Paiste Signature serie. Zijn laatste configuratie bestaat uit een 13 inch hi-hat, een 16 inch Signature Fast Crash, een 18 inch Full Crash, een 20 inch Signature Full Ride, een 10 inch splash, een dunne china en een 20 inch flat ride. Handgesmede cymbalen, gevoelig voor de kleinste nuance van de stok.
De 18 inch Signature Full Crash wordt handgesmeed in Zwitserland, in een gepatenteerd Signature brons ontwikkeld voor deze serie. Paiste geeft hem een vol, helder en gekleurd geluid dat de snaredrum en toms ruimte laat ademen in plaats van ze te overstemmen.
Hij is op elk volume te bespelen: een zachte slag onthult een fijne textuur, een stevige slag geeft een duidelijke projectie zonder muzikaliteit te verliezen.
Pluspunten
- Zeer gevoelig voor nuances
- Vol en helder geluid op elk volume
- Volledig handgemaakt in Zwitserland
Minpunten
- Prijs van een topserie
Om het Porcaro-geluid te benaderen, begin je met de hi-hat: die draagt zijn shuffles. Een 14 inch met een scherpe aanslag, een ride die gedefinieerd blijft als je er continu op speelt, en lichte drumstokken die ghost notes makkelijker maken. De rest van de set kan wachten.
Duizenden sessies, van The Wall tot Thriller
Terwijl Toto zalen vult, blijft Jeff Porcaro sessies aan elkaar rijgen: honderden albums, duizenden sessies. Enkele mijlpalen om de omvang te meten:
- Pink Floyd, The Wall (1979): "Mother"
- Warren Zevon, Excitable Boy (1978)
- Rickie Lee Jones, haar eerste album (1979)
- Michael Jackson, Thriller (1982): vier nummers, daarna "Heal the World" op Dangerous
- Don Henley, The End of the Innocence (1989)
- Dire Straits, On Every Street (1991)
- Bruce Springsteen, Human Touch (1992)
Wat opvalt bij het luisteren is het verschil tussen deze platen: de ingetogenheid van "Mother", de bounce van Boz Scaggs, de millimeterpop van Thriller. Porcaro zoekt nooit de aandacht, en daarom roepen ze hem. Richard Marx wijdt "One Man" aan hem en noemt hem de beste drummer met wie hij ooit heeft gewerkt. Michael Jackson wijdt de liner notes van HIStory in 1995 aan hem.
Augustus 1992, een groove die stopt op 38-jarige leeftijd
Op 5 augustus 1992 overlijdt Jeff Porcaro in Los Angeles, op 38-jarige leeftijd, aan een hartaanval na een onwelwording in de tuin van zijn huis in Hidden Hills. De precieze omstandigheden zijn nog steeds onderwerp van discussie onder zijn naasten en het rapport van de lijkschouwer. Kingdom of Desire, uitgebracht datzelfde jaar, blijft zijn laatste album met Toto.
Op 14 december 1992 vindt in het Universal Amphitheatre in Los Angeles een concert plaats ter nagedachtenis aan hem. George Harrison, Boz Scaggs, Donald Fagen, Don Henley, Eddie Van Halen en de leden van Toto betreden het podium, en de opbrengsten financieren de studies van zijn drie zonen. In 1993 wordt hij opgenomen in de Hall of Fame van Modern Drummer.
Pak "Rosanna", focus op de hi-hat en de snaredrum, en tel de slagen die je nooit eerder opmerkte. Meer dan dertig jaar later zit de groove van Jeff Porcaro nog steeds verborgen waar je hem niet zoekt: onder het nummer, precies op zijn plek.
