Een Amerikaanse collega biedt op dit moment een Les Paul Standard Sunburst uit 1960 te koop aan voor het schappelijke bedrag van 245.000 dollar, zo’n 231.000 euro. Nee, dat is geen tikfout: dat is effectief het soort prijs waarvoor de beruchte “ bursts ” doorgaans van eigenaar wisselen. Voor wie zijn huis niet wil verkopen in ruil voor een gitaar, heeft Gibson de True Historic-serie in het leven geroepen.
En dan te bedenken dat vóór de crisis van 2007 een Les Paul uit 1959 zonder probleem een half miljoen dollar kon opbrengen. De redenen voor die gekte zijn legio. Eerst een beetje geschiedenis: Gibson brengt de Les Paul, zijn eerste solidbody, uit in 1952. Destijds had dit signaturemodel van de legendarische jazzgitarist Les Paul een gouden afwerking met P90-pickups. In 1957 krijgt de Les Paul de nieuwe pickups van het merk, de PAF-humbuckers, maar de Gold Top doet minder harten sneller slaan. Gibson besluit daarom de afwerking te veranderen en de esdoornnerf van de top te tonen met de Les Paul Standard sunburst (vandaar de bijnaam “ burst ”). Dat model blijft slechts drie jaar in productie, tot de SG in 1961 het stokje overneemt. De eerste reden voor de devotie van verzamelaars is dus de zeldzaamheid: er werden slechts 1450 exemplaren gebouwd vóór de stopzetting. Een andere bron van fascinatie: de artiesten die hun hele carrière op een burst hebben gebouwd. Hoewel ze eind jaren 50 geen commercieel succes waren, beseften echte liefhebbers al snel hoe geweldig deze instrumenten zijn. Eric Clapton zette de trend met een ’60 bij de Bluesbreakers, Jimmy Page bouwde het geluid van Led Zeppelin met twee ’59’s, Keith Richards en Mick Taylor gaven The Stones body met meerdere ’59’s (waaronder één met Bigsby!), Duane Allman schreef de mooiste hoofdstukken van de slidegitaar op een ’59, Billy Gibbons van ZZ Top zweert bij Pearly Gates, zijn ’59, hoewel hij een waanzinnige collectie bezit, Joe Perry en Brad Whitford jagen Aerosmith aan met ’59’s, Slash blies het rock van de jaren 90 nieuw leven in met een burst, en vandaag bezit bluesman Joe Bonamassa negen bursts, de kroonjuwelen van zijn collectie van zo’n honderd gitaren.
Sneeuwvlokken
De bursts intrigeren ook omdat ze gebouwd werden tijdens de gouden jaren van Gibson. Niet alleen was de bouwkwaliteit nog niet aangetast door massaproductie (wat vanaf 1965 wel gebeurde), het was bovendien de periode waarin Gibson de modellen en technische innovaties ontwikkelde die de daaropvolgende vijftig jaar zouden bepalen. Ten slotte fascineren bursts omdat ze uniek zijn. Oorspronkelijk was er maar één afwerking: Cherry Sunburst. Sommige exemplaren waren wat donkerder en werden omgedoopt tot Tobacco of Dark Burst, en andere werden lichter omdat de rode verf gevoeliger was voor uv-licht. Zo ontstond de fameuze Lemon Burst: eigenlijk een Cherry die te lang in de zon heeft gestaan. De minuscule variaties binnen de bursts zijn eindeloos, nog los van de esdoorn tops die allemaal uniek zijn en waarmee je een Les Paul op een zwart-witfoto van vijftig jaar geleden uitstekend kunt identificeren. Burst-tops zijn als vingerafdrukken: er zijn er geen twee dezelfde. Globaal kun je per jaar stellen: in 1958 is de hals forst dik (zoals in 1957) en is de top nauwelijks gevlamd (de beroemde “ plain top ”); in ’59 is de hals dunner (een uitstekend compromis) en de top mooi gevlamd; en in 1960 blijft de top gevlamd maar is de hals het dunst van de drie, zij het nog niet het platte slim taper-profiel van de eerste SG’s.
Een waargebeurd verhaal
De True Historic-reeks is de bekroning van een proces dat al in de jaren 80 is begonnen. In 1968 heruitgaf Gibson de Les Paul in twee versies die minder gegeerd zijn dan de burst: de Gold Top met P90 en de zwarte Custom, de beroemde Black Beauty. Daarna kwam de Deluxe (met mini-humbuckers), en de eerste echte poging tot een heruitgave van een burst was de Heritage uit 1980. De zoektocht ging verder met de oprichting van de Custom Shop en de beruchte R8, R9 en R0 (reissues van respectievelijk 1958, 1959 en 1960). Maar wie ooit een originele burst in handen had, wist dat deze reissues er nog net niet waren. De originele bursts zijn vaak zeer licht (minder dan 4 kilo), hun halzen zijn iets slanker dan de reissues (met de hand geschaafd), de kopvorm is net wat anders en vooral: de klank is helderder en sprankelender dan de wat donkere, wollige reissues. De Collector’s Choice-serie, die zeer specifieke vintage-exemplaren reproduceert, stelde Gibson in staat zijn reproductietechnieken te verfijnen, en de True Historic-modellen, geïntroduceerd begin 2015, zijn eindelijk de reissues waar kenners op wachtten.
Zwaar geschut
Om dit kunststukje te bereiken, heeft Gibson niets aan het toeval overgelaten: de top wordt twee keer gesculpteerd, waarvan één keer met de hand; de hals is verfijnd en met de hand gevormd; de houtselectie is indrukwekkend (die esdoorns!); de pickups klinken heerlijk open en helder; de kopvorm klopt nu eindelijk; de hoeken zijn zachter; de lijm is Hot Hide; plastics en metalen uit die periode zijn met moleculair oog voor detail nagebootst; de nitrolak en het kopfineer zijn dunner. Klinkt goed, toch? Er zijn in totaal zes modellen: de 1956 (dus de Gold Top met P90), de 1957 (Gold Top met humbuckers, ook verkrijgbaar in een verouderde versie), de 1957 Custom (de Black Beauty), en de drie jaren Standard Sunburst: 1958, 1959 en 1960 (alle drie ook als verouderde versies). Ze worden uiteraard in zeer beperkte aantallen gebouwd en je vindt ze niet overal, maar in onze showroom Woodbrass Deluxe hebben we er een stuk of tien. Wil je ze zelf komen voelen? Neem dan gerust contact op: dlx@woodbrass.com. En vind je toch niet precies wat je zoekt, dan kun je nog altijd jouw droom-Gibson laten bouwen in de Custom Shop…
